Francis Hutcheson o prawach wojny
DOI:
https://doi.org/10.34858/api.4.2025.89Słowa kluczowe:
Francis Hutcheson, szkockie oświecenie, zmysł moralny, prawo naturalne, wojna, pokójAbstrakt
Artykuł dotyczy poglądów Hutchesona na prawną regulację wojny. Poglądy te należy umieścić w szerszym kontekście złożonej i niejednoznacznej filozofii moralnej Hutchesona. Z tego powodu w pracy przedstawiona zostaje koncepcja zmysłu moralnego jako oryginalny wkład myśliciela w dziedzinę filozofii moralnej oraz pozycja koncepcji prawa naturalnego w jego myśli. Niezbędnym tłem dla rozważań są również poglądy autorów inspirujących Hutchesona i zajmujących się wprost interesującym nas zagadnieniem wojny – są to przedstawiciele nowożytnej doktryny prawa naturalnego: Grotius, Pufendorf oraz tłumacz dzieł tego ostatniego – Gershom Carmichael. W podsumowaniu pracy podjęta zostaje kwestia adekwatności poszczególnych elementów myśli Hutchesona (kategorii zmysłu moralnego oraz koncepcji prawa naturalnego) względem problemu wojny.
Pobrania
Bibliografia
Bentham J., Wprowadzenie do zasad moralności i prawodawstwa, przeł.
Zobacz w Google Scholar
B. Nawroczyński, PWN, Kraków 1958.
Zobacz w Google Scholar
Broadie A., A Nation of Philosophers, [w:] Scotland. A Concise Cultural History, red. P.H. Scott, Mainstream Publishing 1993.
Zobacz w Google Scholar
Carmichael G., Natural Rights, [w:] Natural Rights on the Threshold of the Scottish Enlightenment. The Writings of Gershom Carmichael, red. J. Moore, M. Silverthorne, Liberty Fund 2002.
Zobacz w Google Scholar
Copleston F., Historia filozofii, t. 5: Od Hobbesa do Hume’a, przeł. J. Pasek, J. Pasek, P. Józefowicz, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 2005.
Zobacz w Google Scholar
Douglas L., Sarat A., Umphrey M.M., Law and War: An Introduction, [w:] A. Sarat,
Zobacz w Google Scholar
L. Douglas, M.M. Umphrey, Law and War, Stanford University Press 2014.
Zobacz w Google Scholar
Drosos D., Moral sense, private property and justice in Francis Hutcheson’s System of Moral Philosophy, [w:] Le travail humain au carrefour du droit et de la sociologie: Hommage au Professeur Nikitas Aliprantis, red. Ch. Mestre, C. Sachs-Durand, M. Storck, Strasbourg 2014.
Zobacz w Google Scholar
Graham G., Francis Hutcheson and Adam Ferguson on Sociability, „History of Philosophy Quarterly” 2014, vol. 31, no. 4.
Zobacz w Google Scholar
Grochalski S.M., Ius ad bellum. Od prawa do bezprawia, [w:] Wojna i pokój. Wybrane zagadnienia prawno-historyczne, red. E. Kozerska, P. Sadowski, A. Szymański, Uniwersytet Opolski, Opole 2013.
Zobacz w Google Scholar
Grotius and Law, red. L. May, E. McGill, Ashgate Publishing Company 2014.
Zobacz w Google Scholar
Grotius H., Trzy księgi o prawie wojny i pokoju w których znajdują wyjaśnienie prawo natury i prawo narodów a także główne zasady prawa publicznego, t. 1,
Zobacz w Google Scholar
t. 2, przeł. R. Bierzanek, PWN, Warszawa 1957.
Zobacz w Google Scholar
Haakonssen K., Natural law and moral philosophy. From Grotius to the Scottish Enlightenment, Cambridge University Press 1996.
Zobacz w Google Scholar
Harvie Ch., Scotland. A Short History, Oxford University Press 2002.
Zobacz w Google Scholar
Hutcheson F., A System of Moral Philosophy in Three Books, vol. I, London 1755.
Zobacz w Google Scholar
Hutcheson F., A System of Moral Philosophy in Three Books, vol. II, London 1755.
Zobacz w Google Scholar
Hutcheson F., An Inquiry into the Original of Our Ideas of Beauty and Virtue in Two Treatises, Liberty Fund, Indianapolis 2004.
Zobacz w Google Scholar
Hutcheson F., Esej o naturze naszych uczuć i afektów. Przykłady działania zmysłu moralnego, przeł. A. Grzeliński, J. Van den Abbeel, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2023.
Zobacz w Google Scholar
MacIntyre A., Czyja sprawiedliwość? Jaka racjonalność?, przeł. A. Chmielewski et al., Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2007.
Zobacz w Google Scholar
MacIntyre A., Krótka historia etyki. Historia filozofii moralności od czasów Homera do XX wieku, przeł. A. Chmielewski, PWN, Warszawa 1995.
Zobacz w Google Scholar
May L., War Crimes Trials during and after war, [w:] A. Sarat, L. Douglas, M.M. Umphrey, Law and War, Stanford University Press 2014.
Zobacz w Google Scholar
Pufendorf S., Of the Law of Nature and Nations. Eight Books, printed for J. Walthoe, R. Wilkin, J. and J. Bokwicke, S. Birt, T. Ward, T. Osborne, London 1719.
Zobacz w Google Scholar
Scarre G., Utilitarianism, Routledge, London-New York 2002.
Zobacz w Google Scholar
Szymaniec P., Uprawnienia pierwotne (naturalne) w myśli polityczno-prawnej oświecenia szkockiego, „Wrocławskie Studia Erazmiańskie” 2010, z. IV: Prawa człowieka – idea, instytucje, krytyka.
Zobacz w Google Scholar
Śliwa M., Teoria piękna w filozofii Francisa Hutchesona, Instytut Filozofii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, Olsztyn 2009.
Zobacz w Google Scholar
Wojna i pokój. Wybrane zagadnienia prawno-historyczne, red. E. Kozerska, P. Sadowski, A. Szymański, Uniwersytet Opolski, Opole 2013.
Zobacz w Google Scholar
Wolke L.E., Larsson G., Villstrand N.E., Wojna trzydziestoletnia. Europa i świat 1618-1648, przeł. W. Łygaś, Bellona, Warszawa 2010, s.257-263.
Zobacz w Google Scholar
Zabieglik S., Historia Szkocji, Wydawnictwo DJ, Gdańsk 2000.
Zobacz w Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Łukasz Mirocha
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
