Annales Pomorienses. Ius
type: channel
description: "Annales Pomorienses. Ius" to rocznik związany z Instytutem Prawa i Administracji, ukazujący się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku, ul. Arciszewskiego 22a, 76-200 Słupsk, Polska. Profil redakcyjny obejmuje dwie dyscypliny nauk społecznych – nauki prawne i nauki o polityce i administracji.
publisher: Instytut Prawa i Administracji Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku i Wydawnictwo Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku
language: pl
publication name: Annales Pomorienses. Ius
issn: 2956-3941
items: Sprawozdania i relacje
items: Od Redakcji
items: O komplementarnym związku między Business Judgement Rule w prawie stanu Delaware a wytycznymi U.S. Department of Justice w zakresie Korporacyjnych Programów Compliance
items: Jewish Policemen in the Kovno Ghetto: Linked by an Institution, Recognized by Their Acts
items: Francis Hutcheson o prawach wojny
items: The Main Issues of The Estate System in Georgia (from The Ancient Times to 1921)
items: Arcybiskup gnieźnieński podczas bezkrólewi doby polsko-litewskiej Rzeczypospolitej – interrex czy vicarius regis?
items: Koncepcje materialnego prawnego stosunku ubezpieczenia społecznego a status jego podmiotów jako stron procedury postępowania przedsądowego w sprawach emerytalno-rentowych
items: Analiza zarzutów apelacyjnych występujących w sprawach z zakresu prawa pracy na podstawie badań aktowych przeprowadzonych w Sądzie Okręgowym w Krakowie
items: Status prawny pracodawcy jako strony w mediacji w indywidualnych sprawach z zakresu prawa pracy
items: Społeczna inspekcja pracy w strukturze organów sprawujących nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy
items: State Council for the Peaceful Uses of Nuclear Energy. Statutory position, scope of action, competences and tasks
items: Nabycie prawa własności zwierzęcia na podstawie orzeczenia o przepadku wydanego w trybie ustawy o ochronie zwierząt
items: https://api.upsl.edu.pl/index.php/ius/article/view/72
items: State responsibility in international law: analyzing Russia’s Actions in the war in Abkhazia (1992-1993)
items: https://api.upsl.edu.pl/index.php/ius/article/view/70
items: Juliusz Bardach as a representative of the youngest generation of the Vilnius historical-law school
items: Notariat w Imperium Rosyjskim i Królestwie Polskim – przejawy unifikacji i odrębności (1866-1915)
items: Litewska szlachta wobec prób reformy III Statutu litewskiego w drugiej połowie XVIII wieku
items: Situation of Vilnius diocese according to the Visitation of 1522
items: Z problematyki stosowania dozoru elektronicznego wobec skazanego jako formy wykonywania kary pozbawienia wolności
items: Głos w sprawie znaczenia sprzeciwu prokuratora w przedmiocie wydania listu żelaznego
items: Dzieje absolwentów Wydziału Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie na przykładzie pochodzącego z Grodna sędziego śledczego Antoniego Markowskiego
items: Organizacja sądownictwa okręgu słupskiego w pierwszym roku po II wojnie światowej. Przyczynek do historii wymiaru sprawiedliwości na Pomorzu Zachodnim
items: https://api.upsl.edu.pl/index.php/ius/article/view/31
items: Umorzenie postępowania a prawo do sądu - remedium na przedwczesne podejmowanie decyzji procesowych przez sąd

Sprawozdania i relacje
type: item
description: Sprawozdania i relacje
subject: Sprawozdania i relacje
  topic: section
creator: Mateusz Rubaj
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Mateusz Rubaj https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2026-02-04
publication date: 2026-02-04
starting page: 185
ending page: 190
doi: 10.34858/api.4.2025.95

Od Redakcji
type: item
description: Od Redakcji
subject: Wstęp
  topic: section
creator: Mikołaj Tarkowski
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Mikołaj Tarkowski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 1
ending page: 1
doi: 10.34858/api.4.2025.94

O komplementarnym związku między Business Judgement Rule w prawie stanu Delaware a wytycznymi U.S. Department of Justice w zakresie Korporacyjnych Programów Compliance
type: item
description: W artykule podjęto analizę w przedmiocie komplementarnego związku między zasadą biznesowego osądu (Business Judgment Rule, BJR) w prawie stanu Delaware a wytycznymi Departamentu Sprawiedliwości USA (DOJ) dotyczącymi Oceny Korporacyjnych Programów Zgodności. BJR stanowi mechanizm ochrony menedżerów przed odpowiedzialnością korporacyjną za decyzje biznesowe podjęte w dobrej wierze, z należytą starannością i przy dochowaniu obowiązków powierniczych. Z kolei wytyczne DOJ, jako instrument soft law, określają standardy skutecznych programów compliance, stanowiąc narzędzie oceny odpowiedzialności karnej korporacji i element polityki zachęt do samokontroli, dobrowolnego ujawniania naruszeń oraz przeciwdziałania przestępczości gospodarczej. W artykule postawiono tezę, że obydwie instytucje – mimo odmiennego charakteru normatywnego – wzajemnie się uzupełniają. Z jednej strony BJR chroni menedżera, a z drugiej strony wytyczne DOJ chronią korporację, lecz przenikają się wzajemnie, tworząc spójny system transparentności i odpowiedzialności. Corporate compliance pełni w tym układzie funkcję pomostową, umożliwiając menedżerom dochowanie obowiązków wymaganych do zastosowania BJR, a korporacjom – skorzystanie z łagodniejszych konsekwencji karnych.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: ład korporacyjny
  topic: keywords
subject: Ogólne Prawo Korporacyjne Delaware
  topic: keywords
subject: prawo miękkie
  topic: keywords
subject: zasada biznesowego osądu
  topic: keywords
subject: zgodność z prawem
  topic: keywords
subject: Prawo gospodarcze
  topic: disciplines
subject: Prawo korporacyjne
  topic: disciplines
creator: Robert Lizak
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Robert Lizak https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 112
ending page: 131
doi: 10.34858/api.4.2025.91

Jewish Policemen in the Kovno Ghetto: Linked by an Institution, Recognized by Their Acts
type: item
description: Several Jewish policemen, fearing that future generations would not believe the horrors that engulfed them in the Kovno ghetto, anonymously wrote a history of the Jewish police force. Anticipating accusations of subjectivity – policemen writing about their own institution and colleagues - they swore to future historians to provide objective perspectives. What the authors could not know was that Jewish policemen would be judged as corrupt and brutal collaborators after the war, a perception that defines them monolithically as “collaborative formations”. As this perception has constricted consideration of Jewish policemen in the historigraphy, this article hopes to expand understanding through identification of acts of resistance. To this purpose, it examines the lives of three policemen, Yehuda Zupovitz, Joshua Grinberg, and Mikhal Hofmekler. Although the sample is too small to be considered as representative of Kovno ghetto Jewish policemen, it allows identification of their acts. As this inquiry is part of a larger study that will examine the lives of 20 Kovno ghetto Jewish policemen, it will test the methodology of collective biography to identify the acts of the three during the pre-war years and during their imprisonment in the ghetto.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Getto w Kownie
  topic: keywords
subject: Żydowska Policja
  topic: keywords
subject: Opór
  topic: keywords
subject: Biografia zbiorowa
  topic: keywords
subject: Historia prawa
  topic: disciplines
creator: Lisa Anne Storer
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Lisa Anne Storer https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 67
ending page: 92
doi: 10.34858/api.4.2025.90

Francis Hutcheson o prawach wojny
type: item
description: Artykuł dotyczy poglądów Hutchesona na prawną regulację wojny. Poglądy te należy umieścić w szerszym kontekście złożonej i niejednoznacznej filozofii moralnej Hutchesona. Z tego powodu w pracy przedstawiona zostaje koncepcja zmysłu moralnego jako oryginalny wkład myśliciela w dziedzinę filozofii moralnej oraz pozycja koncepcji prawa naturalnego w jego myśli. Niezbędnym tłem dla rozważań są również poglądy autorów inspirujących Hutchesona i zajmujących się wprost interesującym nas zagadnieniem wojny – są to przedstawiciele nowożytnej doktryny prawa naturalnego: Grotius, Pufendorf oraz tłumacz dzieł tego ostatniego – Gershom Carmichael. W podsumowaniu pracy podjęta zostaje kwestia adekwatności poszczególnych elementów myśli Hutchesona (kategorii zmysłu moralnego oraz koncepcji prawa naturalnego) względem problemu wojny.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Francis Hutcheson
  topic: keywords
subject: szkockie oświecenie
  topic: keywords
subject: zmysł moralny
  topic: keywords
subject: prawo naturalne
  topic: keywords
subject: wojna
  topic: keywords
subject: pokój
  topic: keywords
subject: Doktryny polityczno-prawe
  topic: disciplines
creator: Łukasz Mirocha
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Łukasz Mirocha https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 28
ending page: 51
doi: 10.34858/api.4.2025.89

The Main Issues of The Estate System in Georgia (from The Ancient Times to 1921)
type: item
description: In Georgia, as a country with ancient state traditions, there was a fairly large and strong national religion, which has passed a rather difficult path of development over the course of many centuries. The best representatives of the Georgian nobility, under the leadership of the kings (in Georgian – "მეფე/Mephe") of Georgia (Parnavazids/Parnavaziani, Bagratids/Bagrationis and others) fought selflessly against foreign invaders who wanted the destruction of our country. The heroic defense of the centuries-old independent state and the Christian faith, which was proclaimed the state religion in Georgia as early as 326, continued uninterrupted until the beginning of the 19th century. Georgia had its own aristocratic titles. After Georgia by deception became part of the Russian Empire, the Georgian traditional aristocratic titles disappeared and the Russian titles of prince and nobleman took root. In particular, the direct descendants of the last Georgian kings from the Bagration dynasty received the title of "His Serene Highness the Prince" ("უგანათლებულესი თავადი"), and representatives of the side branches of the same family received the title of "Prince" ("თავადი"). The title of "His Serene Highness the Prince" was also given to the brothers and descendants of the last rulers of pri­n­cipality ("Mtavari/მთავარი") of Megrelia (Samegrelo), Abkhazia (Abkhazeti) and Guria, and their relatives, as well as the descendants of the sovereign princes of Svaneti, bore the title of "Prince" ("თავადი"). The advanced part of the Georgian aristocracy adequately met the challenge of the century, in particular, the collapse of the Russian Empire, the loss of a privileged position in society and the agrarian reform carried out by the government of the newly restored Georgian state, as a result of which large land owners lost huge appanages. In particular, the former state, appanage, church-monastery and private lands exceeded the established norm (7 dessiatinas) were transferred to th…
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: The Georgian Kingdom
  topic: keywords
subject: The Royal Dynasty of Bagratidis
  topic: keywords
subject: King
  topic: keywords
subject: The Ruler of Principality
  topic: keywords
subject: Prince
  topic: keywords
subject: Nobleman
  topic: keywords
subject: The Democratic Republic of Georgian
  topic: keywords
subject: The First Georgian Constitution
  topic: keywords
creator: Nikolai Javakhishvili
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Nikolai Javakhishvili https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 2
ending page: 27
doi: 10.34858/api.4.2025.88

Arcybiskup gnieźnieński podczas bezkrólewi doby polsko-litewskiej Rzeczypospolitej – interrex czy vicarius regis?
type: item
description: Po bezpotomnej śmierci Zygmunta II Augusta wybory kolejnych władców Rzeczpospolitej Obojga Narodów łączyły się ze stosunkowo długimi bezkrólewiami. Doniosłą rolę w ich trakcie spełniał arcybiskup gnieźnieński. To on informował o śmierci króla szlachtę i zagranicznych monarchów, a także wyznaczał terminy sejmików oraz następującego po nich sejmu konwokacyjnego. Prymas wskazywał deputatów do orzekającego podczas elekcji nadzwyczajnego sądu, a niekiedy rozdawał też inne godności. Rolą arcybiskupa było ponadto reprezentowanie państwa, na co składało się między innymi podejmowanie zagranicznych posłów, udzielanie im odpowiedzi, a nawet wyznaczanie członków zagranicznych misji dyplomatycznych. Swobodę działania prymasa istotnie ograniczali ustanowieni przy jego boku senatorowie i posłowie. Niejednokrotnie przychodziło metropolicie gnieźnieńskiemu godzić sprzeczne stanowiska szlachty. Nie wstępował on wprawdzie w ogół kompetencji królewskich, jednak jego pozycja ustrojowa uzasadnia stosowanie tytułu interrex.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Rzeczpospolita Obojga Narodów
  topic: keywords
subject: bezkrólewie
  topic: keywords
subject: prymas
  topic: keywords
subject: interrex
  topic: keywords
subject: arcybiskup gnieźnieński
  topic: keywords
subject: Historia prawa
  topic: disciplines
creator: Oskar Kanecki
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Oskar Kanecki https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 52
ending page: 66
doi: 10.34858/api.4.2025.87

Koncepcje materialnego prawnego stosunku ubezpieczenia społecznego a status jego podmiotów jako stron procedury postępowania przedsądowego w sprawach emerytalno-rentowych
type: item
description: Nauka prawa pracy i ubezpieczeń społecznych posługuje się różnymi koncepcjami materialnego prawnego stosunku ubezpieczenia społecznego, które powstały na gruncie świadczeń systemu zdefiniowanego świadczenia oraz zdefiniowanej składki, relacji względem prawa cywilnego i administracyjnego, a także pod wpływem rozwijającego się zakresu podmiotów objętych ubezpieczeniami społecznymi obowiązkowo oraz dobrowolnie. W niniejszym opracowaniu przedstawione zostały wszystkie te koncepcje oraz ich konsekwencje dla ustalenia zakresu podmiotów biorących udział w procedurze postępowania przedsądowego w sprawach emerytalno-rentowych.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: emerytura
  topic: keywords
subject: renta
  topic: keywords
subject: stosunek ubezpieczenia społecznego
  topic: keywords
subject: ubezpieczenie społeczne
  topic: keywords
subject: procedura postępowania przedsądowego
  topic: keywords
subject: podmioty ubezpieczenia społecznego
  topic: keywords
subject: Prawo ubezpieczeń społecznych
  topic: disciplines
creator: Katarzyna Szlachta-Kisiel
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Katarzyna Szlachta-Kisiel https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 132
ending page: 145
doi: 10.34858/api.4.2025.86

Analiza zarzutów apelacyjnych występujących w sprawach z zakresu prawa pracy na podstawie badań aktowych przeprowadzonych w Sądzie Okręgowym w Krakowie
type: item
description: Artykuł podejmuje problematykę stosowania zarzutów apelacyjnych w sprawach z zakresu prawa pracy, uwzględniając specyfikę prawa procesowego oraz materialnego. Autorka rozpoczyna wywód ogólną charakterystyką zarzutów w postępowaniu apelacyjnym, odnosząc się do problemów definicyjnych, funkcji zarzutów apelacyjnych oraz ich klasyfikacji. Główna analiza dotyczy zarzutów naruszenia prawa procesowego i zarzutów naruszenia prawa materialnego występujących w sprawach z zakresu prawa pracy, będących przedmiotem badań aktowych przeprowadzonych przez autorkę w Sądzie Okręgowym w Krakowie. Omówiono najczęściej pojawiające się zarzuty w badanych sprawach, w tym zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, a także specyfikę występowania zarzutów naruszenia prawa cywilnego materialnego oraz zarzutów naruszenia przepisów Kodeksu pracy.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: zarzuty apelacyjne
  topic: keywords
subject: sprawy z zakresu prawa pracy
  topic: keywords
subject: postępowanie apelacyjne
  topic: keywords
subject: zarzut naruszenia przepisów postępowania
  topic: keywords
subject: zarzut naruszenia prawa materialnego
  topic: keywords
subject: Prawo pracy
  topic: disciplines
creator: Magdalena Szulc
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Magdalena Szulc https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 169
ending page: 184
doi: 10.34858/api.4.2025.85

Status prawny pracodawcy jako strony w mediacji w indywidualnych sprawach z zakresu prawa pracy
type: item
description: Przedmiotem rozważań niniejszego artykułu jest przeprowadzenie analizy statusu jednej ze stron mediacji w indywidualnych sprawach z zakresu prawa pracy, którym jest pracodawca. Z racji okoliczności, iż pracodawca może przybrać różnorodną formę prawną w której będzie uprawiony do zatrudnienia pracownika, czyli od osoby fizycznej po spółki prawa handlowego, stąd istnieje potrzeba analizy tego zagadnienia w celu weryfikacji czy posiadanie odpowiedniej formy organizacyjno-prawnej przez pracodawcę będzie miało wpływ na jego status jako strony w mediacji w indywidualnych sprawach z zakresu prawa pracy.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: pracownik
  topic: keywords
subject: pracodawca
  topic: keywords
subject: mediacja
  topic: keywords
subject: zdolność sądowa
  topic: keywords
subject: sędzia
  topic: keywords
creator: Aneta Krasuń
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Aneta Krasuń https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 93
ending page: 111
doi: 10.34858/api.4.2025.83

Społeczna inspekcja pracy w strukturze organów sprawujących nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy
type: item
description: Zgodnie z art. 185 k.p. społeczna inspekcja pracy sprawuje społeczną kontrolę przestrzegania prawa pracy, kontrolę nad bezpieczeństwem i higieną pracy. Jednak już pobieżna analiza przepisów ustawy o społecznej inspekcji pracy (a także analiza stanowisk przedstawicieli doktryny) pozwala na konstatację, iż sprawuje ona nadzór, nie zaś kontrolę nad przestrzeganiem prawa pracy. Celem niniejszego opracowania jest określenie miejsca społecznej inspekcji pracy w strukturze organów nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy, w tym w szczególności określenie relacji, w jakiej pozostaje społeczna inspekcja pracy z organami administracji niezespolonej. Problematyka ta do tej pory nie była przedmiotem pogłębionych rozważań w doktrynie prawa pracy, a niniejsze opracowanie pozwala na uzupełnienie tej luki.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: społeczna inspekcja pracy
  topic: keywords
subject: nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy
  topic: keywords
subject: organy sprawujące nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy
  topic: keywords
subject: Prawo pracy
  topic: disciplines
creator: Monika Banaś
rights: Prawa autorskie (c) 2025 Monika Banaś https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-12-22
publication date: 2025-12-22
starting page: 146
ending page: 168
doi: 10.34858/api.4.2025.82

Sprawozdania i relacje
type: item
description: Sprawozdania i relacje
subject: Sprawozdania i relacje
  topic: section
creator: Bartłomiej Nałęcz
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 149
ending page: 152

State Council for the Peaceful Uses of Nuclear Energy. Statutory position, scope of action, competences and tasks
type: item
description: Polska ma obecnie dobrze zdefiniowany system zarządzania energią jądrową. Minister Przemysłu odpowiada za promocję energii jądrowej, podczas gdy Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) nadzoruje bezpieczeństwo w tej dziedzinie. Prezesa PAA wspiera Rada Bezpieczeństwa Jądrowego i Ochrony Radiologicznej, która doradza w takich kwestiach, jak wydawanie zezwoleń na energię jądrową i ustawodawstwo. Na początku lat 50. w Polsce brakowało specjalnego organu ds. energii jądrowej. Zmieniło się to w 1956 roku wraz z utworzeniem Pełnomocnika Rządu ds. Wykorzystania Energii Jądrowej, który przejął zarówno rolę promocyjną, jak i nadzorczą. Ponadto utworzono Radę Państwa ds. Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej jako organ doradczy i koordynujący, zasadniczo podporządkowany Pełnomocnikowi. Chociaż system zarządzania energią jądrową w tamtym czasie mógł być złożony i nieprzejrzysty, stanowił on znaczący krok w rozwoju polskiej energetyki jądrowej. Obecne struktury zarządzania ewoluowały z tych wczesnych form, dostosowując się do zmieniających się potrzeb i wyzwań związanych z rozwojem energetyki jądrowej w Polsce.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: prawo energii nulearnej
  topic: keywords
subject: prawo atomowe
  topic: keywords
subject: historia prawa nuklearnego w Polsce
  topic: keywords
subject: organy nadzoru nuklearnego
  topic: keywords
subject: Pełnomocnik Rządu ds. Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej
  topic: keywords
creator: Kamil Młynarkiewicz
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 136
ending page: 148
doi: 10.34858/api.3.2024.74

Nabycie prawa własności zwierzęcia na podstawie orzeczenia o przepadku wydanego w trybie ustawy o ochronie zwierząt
type: item
description: Artykuł poświęcony jest praktycznym aspektom orzekania o przepadku zwierzęcia na podstawie ustawy o ochronie zwierząt. Omówiony zostaje zakres dyskrecjonalnej władzy sędziowskiej co do orzekania tego środka karnego oraz ocena czy przepisy ustawy w brzmieniu obecnie obowiązującym są wystarczające dla jego realizacji. Przedstawiona zostaje także problematyka nabycia własności zwierzęcia w wyniku realizacji orzeczenia wydanego przez sąd karny. Autor formułuje postulaty de lege ferenda odnośnie potrzeby podjęcia prac legislacyjnych pozwalających na jednoznaczne określenie sytuacji prawnej zwierzęcia po realizacji przepadku.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: przepadek zwierzęcia
  topic: keywords
subject: własność zwierzęcia Skarbu Państwa
  topic: keywords
creator: Borys Laskowski
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 122
ending page: 135
doi: 10.34858/api.3.2024.73

https://api.upsl.edu.pl/index.php/ius/article/view/72
type: item
title: Safeguarding the rights at internal borders. Commentary on the judgment of the Court of Justice of the European Union of 19 March 2019 in case C-444/17 Prefet des Pyrenees-Orientales v. Abdelaziz Arib and Others
description: Tekst stanowi komentarz mający na celu wyjaśnienie charakteru dyrektywy 2008/115 w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie Arib, w szczególności w odniesieniu do zdolności dyrektywy 2008/115 do ochrony praw jednostek.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: procedura powrotu
  topic: keywords
subject: detencja
  topic: keywords
subject: uwięzienie
  topic: keywords
subject: dyrektywa 2008/115
  topic: keywords
subject: kodeks graniczny Schengen
  topic: keywords
subject: kontrola granic wewnętrznych
  topic: keywords
subject: nielegalny pobyt
  topic: keywords
subject: kraje trzeciego świata
  topic: keywords
subject: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
  topic: keywords
creator: Katarzyna Strąk
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 108
ending page: 121
doi: 10.34858/api.3.2024.72

State responsibility in international law: analyzing Russia’s Actions in the war in Abkhazia (1992-1993)
type: item
description: Niniejsze badania analizują wydarzenia wojny w Abchazji w latach 1992-1993 w świetle prawa międzynarodowego, ze szczególnym uwzględnieniem zasady odpowiedzialności państwa. W artykule w szczególności dokonano oceny działania Rosji na każdym etapie konfliktu wskazując jednocześnie miejsca naruszenia prawa międzynarodowego. Badania podkreślają rolę Rosji w znacznej eskalacji działań wojennych, gdzie była bezpośrednio zaangażowana w działania militarne i zapewniła znaczące wsparcie siłom separatystycznym podczas konfliktu w Abchazji. Zasadniczo takie działania wyrażały skuteczną ogólną kontrolę, uzasadniając poważne naruszenia prawa międzynarodowego w celu podważenia suwerenności i integralności terytorialnej Gruzji. ​​W artykule zmierzono się z legalnością zaangażowania Rosji, przyjmując szersze spojrzenie na międzynarodowe normy prawne w ramach roli, jaką odgrywają w podtrzymywaniu porządku światowego i ich odpowiedzialności.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: odpowiedzialność państwa
  topic: keywords
subject: prawo międzynarodowe
  topic: keywords
subject: zaangażowanie Rosji
  topic: keywords
subject: Wojna w Abchazji
  topic: keywords
creator: Lasha Chantladze
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 99
ending page: 107
doi: 10.34858/api.3.2024.71

https://api.upsl.edu.pl/index.php/ius/article/view/70
type: item
title: Variations in Religious Thought During the Holocaust: Consideration of God in the Kovno Ghetto Through the Writings of an Elite Orthodox leader, Rabbi Oshry, and the Oral Testimonies of Ordinary Jews, Judith Meisel and Sidney Shachnow
description: Rola religii żydowskiej w czasie Holokaustu jest złożona w swojej niejednoznaczności. Aby zająć się tym tematem, niniejszy artykuł przedstawi ograniczoną analizę wiary w moc Boga z kontrastujących perspektyw elitarnego przywódcy ortodoksyjnego, rabina Ephraima Oshry'ego i dwóch zwykłych Żydów niebędących członkami elity, Judith Meisel i Sidneya Shachnowa. Wszyscy trzej byli uwięzieni w Getcie w Kownie od 1941 do 1944 roku. Celem rabina Oshry'ego w jego pismach rabinicznych, jako ortodoksyjnej historiografii, było przedstawienie pobożnego jako bohatera, aby utrzymać powojenną wiarę ortodoksów. Gloryfikował religijne przestrzeganie zasad przez Żydów w czasie Holokaustu, w pozornej nieobecności Boga, aby potwierdzić wiarę w moc Boga. Natomiast ustne świadectwa Meisela i Shachnowa ujawniają ich osobistą udrękę, gdy opisują swoje indywidualne wątpliwości co do mocy Boga. Wyjaśniają, że zastanawiali się, dlaczego Bóg nie działał, aby powstrzymać zniszczenie i rzeź. Powojenne ustne świadectwa Meisela i Shachnowa nie zostały stworzone dla zidentyfikowanej publiczności per se, ponieważ ich świadectwa nie były wyćwiczone. Z kolei rabin Oshry edytował i poprawiał swoje opublikowane dzieło przez kilka dekad po wojnie dla ortodoksyjnej publiczności. David Deutsch i Michal Shaul twierdzą, że w historiografii religijne perspektywy elit, które gloryfikują pobożnych podczas Holokaustu, takie jak te rabina Oshry'ego, zostały przyjęte przez badaczy. Z drugiej strony identyfikują niemal całkowity brak akademickich dociekań na temat religijnego kwestionowania zwykłych Żydów, takich jak Meisel i Shachnow, jak ujawniono w ustnych świadectwach. Chociaż niniejszy artykuł jest koniecznie ograniczony w swoim zakresie ze względu na skupienie się na perspektywach trzech tematów, jego celem jest zidentyfikowanie zróżnicowania myśli religijnej, na którą wpłynął Holokaust.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: holokaust
  topic: keywords
subject: Litwa
  topic: keywords
subject: Getto w Kownie
  topic: keywords
subject: zeznania ustne
  topic: keywords
subject: religia
  topic: keywords
creator: Lisa Anne Storer
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2025-10-15
publication date: 2025-10-15
starting page: 77
ending page: 98
doi: 10.34858/api.3.2024.70

Juliusz Bardach as a representative of the youngest generation of the Vilnius historical-law school
type: item
description: Artykuł przedstawia zarys postaci Juliusza Bardacha na tle środowiska historyków prawa Uniwersytetu Stefana Batorego, jego pokoleń, przedstawicieli oraz ich działalności naukowej, politycznej i społecznej. Autor analizuje sylwetkę profesora Juliusza Bardacha jako przedstawiciela tego środowiska, ale także przedstawia tło jego osoby, jego pozycji rodzinnej i społecznej oraz jego działalności naukowej przed II wojną światową i po niej. Autor stara się przedstawić jednego z najsłynniejszych historyków prawa XX wieku w Polsce jako jednego z uczniów Ehrenkreutza i próbuje zrozumieć fenomen środowiska, które ten ostatni stworzył.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Juliusz Bardach
  topic: keywords
subject: historia prawa
  topic: keywords
subject: Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
  topic: keywords
creator: Maciej Helmin
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 66
ending page: 76
doi: 10.34858/api.3.2024.69

Notariat w Imperium Rosyjskim i Królestwie Polskim – przejawy unifikacji i odrębności (1866-1915)
type: item
description: Artykuł stanowi przekrojowe spojrzenie na instytucję notariatu w Imperium Rosyjskim i Królestwie Polskim. Przedstawiono w nim normy funkcjonowania notariatu oparte na przepisach rosyjskich w postaci ukazu z 14 kwietnia 1866 roku i ukazu z 19 lutego 1876 roku. Artykuł koncentruje się na analizie źródeł drukowanych, w tym źródeł archiwalnych i artykułów prasowych publikowanych w XIX i na początku XX wieku. Autor poszukiwał odpowiedzi na następujące pytania: w jaki sposób normy obu aktów prawnych były realizowane w praktyce w Królestwie Polskim oraz jakie postulaty zgłaszało środowisko notarialne w związku z powszechną próbą ujednolicenia systemu notarialnego w Królestwie Polskim i Cesarstwie Rosyjskim po 1876 roku.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: notariat
  topic: keywords
subject: unifikacja
  topic: keywords
subject: sądownictwo
  topic: keywords
subject: czynności notarialne
  topic: keywords
subject: Imperium Rosyjskie
  topic: keywords
subject: Królestwo Polskie
  topic: keywords
creator: Mikołaj Tarkowski
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 34
ending page: 65
doi: 10.34858/api.3.2024.68

Litewska szlachta wobec prób reformy III Statutu litewskiego w drugiej połowie XVIII wieku
type: item
description: Zatwierdzony w 1588 roku III Statut litewski obowiązywał na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego przez ponad 250 lat. W tym czasie wielokrotnie dokonywano reformy jego przepisów. Upływ czasu sprawiał jednak, że liczba zastrzeżeń szlachty do jego postanowień rosła, a powoływane przez sejmy komisje nie zawsze osiągały zamierzone cele. Tymczasem usprawnienia wymagały przede wszystkim długotrwałe procesy sądowe. Mimo wszystko podejmowane w II połowie XVIII wieku próby wprowadzenia poważniejszych zmian, czy też uchwalenia nowej kodyfikacji kończyły się niepowodzeniem. Statut z 1588 roku w dalszym ciągu stanowił bowiem ważny atrybut odrębności ustrojowej Wielkiego Księstwa Litewskiego.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: III Statut litewski
  topic: keywords
subject: Wielkie Księstwo Litewskie
  topic: keywords
subject: kodyfikacje
  topic: keywords
subject: Rzeczpospolita Obojga Narodów
  topic: keywords
creator: Oskar Kanecki
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 22
ending page: 33
doi: 10.34858/api.3.2024.67

Situation of Vilnius diocese according to the Visitation of 1522
type: item
description: The article examines the Visitation carried out in 1522 in Vilnius diocese and what this document reveals about the situation of Vilnius diocese at that time and the roots of Catholicism in the Grand Duchy of Lithuania. The article examines the role of the grand dukes of Lithuania in the time of Visitation, drawing conclusions about the role of the dukes in the establishment of new churches and the inadequate provisioning of the different rulers. The churches are compared according to the wealth of the noble funders. An analysis of the material well-being of the churches is made according to the recorded wealth, and the fundamental differences between poorer and richer churches are defined, the reasons for such differences are presented. The article conducts a study of the veneration of saints and the pastoral care of the churches - based on the visitation, the most popular intentions of the mass are reviewed, and the essential pastoral features of the Vilnius diocese are defined. From the data provided by the Visitation, conclusions are drawn about the development of Catholicism in the Grand Duchy and the development of the prerequisites for the Reformation in the 15th -16th centuries.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Visitation of 1522
  topic: keywords
subject: History of Catholic church
  topic: keywords
subject: prerequisites to reformation
  topic: keywords
creator: Povilas Mikalauskas
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 2
ending page: 21
doi: 10.34858/api.3.2024.66

Od Redakcji
type: item
description: Od Redakcji
subject: Wstęp
  topic: section
creator: Mikołaj Tarkowski
creator: Bartłomiej Nałęcz
rights: Prawa autorskie (c) 2024 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2024-10-16
publication date: 2024-10-16
starting page: 1
ending page: 1

Sprawozdania i relacje
type: item
subject: Sprawozdania i relacje
  topic: section
creator: Maciej Helmin
creator: Oskar Kanecki
creator: Hubert Rafałowski
creator: Piotr Skorek
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Maciej Helmin, Oskar Kanecki, Hubert Rafałowski, Piotr Skorek https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 127
ending page: 132

Od Redakcji
type: item
description: Od Redakcji
subject: Wstęp
  topic: section
creator: Mikołaj Tarkowski
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Mikołaj Tarkowski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 1
ending page: 1

Z problematyki stosowania dozoru elektronicznego wobec skazanego jako formy wykonywania kary pozbawienia wolności
type: item
description: W artykule przedstawiono przesłanki orzekania dozoru elektronicznego przez Sąd penitencjarny przy wykonywaniu kary pozbawienia wolności w ramach instytucji prawa karnego wykonawczego. Dokonano dogmatycznoprawnej analizy wybranych warunków udzielenia zgody na wykonywanie kary w ramach systemu dozoru elektronicznego. Analiza obowiązujących przepisów dotyczących stosowania s.d.e. doprowadziła do następujących wniosków. Obecny kształt s.d.e. jako nieizolacyjnej formy wykonywania kary pobawienia wolności poza zakładem karnym umożliwia sądowi penitencjarnemu jej szersze stosowanie aniżeli w przypadku dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania tejże kary. W kontekście warunku progowego udzielenia zgody na wykonywanie kary w ramach systemu dozoru elektronicznego, aby orzeczona została kara pozbawienia wolności nieprzekraczająca jednego roku i 6 miesięcy, należy uznać, że nie jest on spełniony w sytuacji, gdy kara orzeczona w wyroku skazującym w wymiarze przekraczającym tę granicę została skrócona na podstawie art. 75 § 3a k.k. i aktualnie wykonaniu podlega w wymiarze niższym niż określony w art. 43la § 1 pkt 1 k.k.w.. Stosowanie w postępowaniu karnym wykonawczym określonych przepisów k.k. wymaga wyraźnego wskazania zawartego w k.k.w.. Ratio legis art. 43la k.k.w. było pozbawienie możliwości odbywania kary w tym systemie skazanych powracających do przestępstwa, a nie - dopuszczających się incydentalnie przestępstwa określonej kategorii.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: wykonywanie kary pozbawienia wolności
  topic: keywords
subject: dozór elektroniczny
  topic: keywords
subject: probacja
  topic: keywords
subject: formy wykonywania kary
  topic: keywords
subject: Nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Kamil Frąckowiak
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Kamil Frąckowiak https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 73
ending page: 92
doi: 10.34858/api.1.2023.46

Głos w sprawie znaczenia sprzeciwu prokuratora w przedmiocie wydania listu żelaznego
type: item
description: Analiza poglądów prezentowanych względem, stosunkowo jeszcze krótkiego okresu obowiązywania, regulacji z art. 281 § 2 k.p.k. prowadzi do dwóch zasadniczych wniosków. Po pierwsze, charakter sprzeciwu prokuratora wyrażanego w kontekście wydawania listu żelaznego poddawany jest aktywnej weryfikacji doktrynalnej. Po wtóre, wyrazy tej weryfikacji pozwalają mówić już o sporze ujawniającym się na tle postrzegania unormowania zakodowanego w przywołanym przepisie. Spór ten zasadza się na postrzeganiu związania sądu okręgowego przywołanym sprzeciwem. Sytuacja ta o ile dla akademickiego dyskursu z pewnością atrakcyjna, to dla praktyki stosowania prawa pozostaje dość niebezpieczna. Każdy głos w sprawie jawi się zatem jako ważny. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie spornych stanowisk i próba przekonania o zasadności poglądu, zgodnie z którym wyrażenie przez prokuratora sprzeciwu, o jakim mowa w art. 281 § 2 k.p.k., nie przekreśla możliwości wydania listu żelaznego na etapie przygotowawczym postępowania karnego.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: list żelazny
  topic: keywords
subject: postępowanie karne
  topic: keywords
subject: sprzeciw
  topic: keywords
subject: sprzeciw prokuratora
  topic: keywords
subject: postępowanie przygotowawcze
  topic: keywords
subject: prokurator
  topic: keywords
subject: Prawo karne procesowe
  topic: disciplines
creator: Bartłomiej Nałęcz
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Bartłomiej Nałęcz https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 112
ending page: 126
doi: 10.34858/api.1.2023.41

Dzieje absolwentów Wydziału Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie na przykładzie pochodzącego z Grodna sędziego śledczego Antoniego Markowskiego
type: item
description: Na losy Antoniego Markowskiego ogromny wpływ miała historia polityczna XX wieku. Jako ochotnik wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po jej zakończeniu poszedł na studia w Wilnie. Po ich pozytywnym zakończeniu został podprokuratorem w Suwałkach, a następnie sędzią śledczym w Grodnie. Niestety wybuch II wojny światowej zakończył jego karierę w strukturach polskiego sądownictwa. W związku z zaistniałą sytuacją polityczną po wojnie pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii gdzie pracował jako nauczyciel.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Grodno
  topic: keywords
subject: Wilno
  topic: keywords
subject: Wydział Prawa i Nauk Społecznych
  topic: keywords
subject: Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
  topic: keywords
subject: sędzia śledczy
  topic: keywords
creator: Marcin Markowski
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Marcin Markowski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 21
ending page: 48
doi: 10.34858/api.1.2023.43

Organizacja sądownictwa okręgu słupskiego w pierwszym roku po II wojnie światowej. Przyczynek do historii wymiaru sprawiedliwości na Pomorzu Zachodnim
type: item
description: Artykuł przedstawia organizację i funkcjonowanie sądów powszechnych utworzonego okręgu słupskiego w pierwszym roku po zakończeniu II wojny światowej. Autor prezentuje powstanie struktury wymiaru sądownictwa na tym terenie, a także podstawy prawne ich tworzenia. W tekście przedstawiono również sylwetki pierwszych sędziów, a także pracowników aparatu administracyjnego. W tekście zaprezentowano również opis zmagań, trudności i wysiłków podejmowanych przez organizatorów sądownictwa słupskiego w tym okresie.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: Słupsk
  topic: keywords
subject: Pomorze
  topic: keywords
subject: II wojna światowa
  topic: keywords
subject: wymiar sprawiedliwości
  topic: keywords
subject: sądownictwo
  topic: keywords
creator: Maciej Helmin
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Maciej Helmin https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 2
ending page: 20
doi: 10.34858/api.1.2023.40

https://api.upsl.edu.pl/index.php/ius/article/view/31
type: item
title: Wybrane zagadnienia związane z przeciwdziałaniem zagrożeniom porządku i bezpieczeństwa publicznego w II Rzeczypospolitej w świetle działalności komend powiatowych policji w Pucku, Wejherowie oraz powiecie morskim
description: Nastroje społeczne związane z odrodzenie się Państwa Polskiego po ratyfikacji traktatu wersalskiego w 28 czerwca 1919 roku były dość zróżnicowane. Z jednej strony fakt ten spotkał się z radością i entuzjazmem, a z drugiej pojawiała się niechęć, a czasem wręcz wrogość. Zjawiska te najwyraźniej ujawniły się po zajęciu przez wojska Frontu Narodowego Pomorza Gdańskiego, a zwłaszcza jego północnych obszarów. Rejony te charakteryzowały się bowiem wysokim stopniem zgermanizowania ludności rdzennie polskiej, a także dużą ilością przedstawicieli mniejszości narodowych – głównie mniejszości niemieckiej. Tworzyło to dogodne warunki do podejmowania różnorodnej działalności przestępczej – często antypaństwowej czy wręcz wywrotowej. Powstające na tym tle zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz sposoby ich zwalczania zdają się być ciekawym problemem badawczym, którego rozwiązania podjęto się w niniejszej publikacji. Aby tego dokonać przeprowadzona została kwerenda materiałów archiwalnych związanych z działalnością komend powiatowych policji północnych części Pomorza Gdańskiego oraz ich analiza. W pracy zaprezentowano główne płaszczyzny występowania zagrożeń, oraz sposoby jakimi funkcjonariusze komend powiatowych starali się tym zagrożeniom przeciwdziałać.
subject: Nauki o prawoznawstwie
  topic: section
subject: powiat pucki
  topic: keywords
subject: powiat wejherowski
  topic: keywords
subject: powiat morski
  topic: keywords
subject: Komenda Powiatowa Policji
  topic: keywords
subject: mniejszość narodowa
  topic: keywords
subject: mniejszość niemiecka
  topic: keywords
creator: Artur Zarwalski
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Artur Zarwalski https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 49
ending page: 63
doi: 10.34858/api.1.2023.31

Umorzenie postępowania a prawo do sądu - remedium na przedwczesne podejmowanie decyzji procesowych przez sąd
type: item
description: Przedmiotem niniejszych zważań jest przedstawienie kilku stanów faktycznych w sprawie cywilnej, która może zakończyć się przedwcześnie umorzeniem postępowania. Analizując skutki procesowe oraz materialnoprawne dla powoda głębokiej refleksji wymaga, mając na uwadze prawo do sądu, prawo do rzetelnego procesu, ostrożność w formalnym zakończeniu postępowania poprzez jego umorzenie. Skupię się na aspekcie niemożności doręczenia odpisu pozwu pozwanemu, nie ustalenia czy pozwany zamieszkuje pod danym adresem jak również ustalenia innych adresów, podjęcia prób doręczenia na inne adresy i ponownego zwrócenia przesyłki w trybie doręczenia zastępczego. Problem prawny pojawia się na etapie decyzji o konwalidacji trybu przewidzianego w doręczeniu niepodjętej przesyłki przez komornika na wniosek powoda, jak również ustawowych terminów do zawieszenia postępowania, a następnie do jego umorzenia. Wyjaśnienia wymaga aspekt zbytniego formalizmu w koherencji do braku skutków procesowych przy umorzeniu postępowania przez Sąd z mocy prawa, w tym w zakresie przerwy w biegu terminu przedawnienia. Wychodząc naprzeciwko ujednoliceniu orzeczniczemu sądów powszechnych należałoby ustalić, czy wszczynając kilkakrotnie procedurę doręczenia odpisu pozwu przez komornika -naruszone zostaną gwarancje którejkolwiek ze stron procesu, czy przeciwnie- decyzja o uwzględnieniu wniosku np. o ustanowienie kuratora procesowego dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego będzie uczyniona w sposób rozważny, prewencyjny, ochronny, jak również pozwalający pozwanemu podjęcie samodzielnie obrony swoich praw.
subject: Nauki prawne
  topic: section
subject: umorzenie postępowania z mocy prawa
  topic: keywords
subject: konwalidowanie czynności doręczenia odpisu pozwu przez komornika
  topic: keywords
subject: prawo dostępu do sądu
  topic: keywords
subject: prawo do rzetelnego postępowania
  topic: keywords
subject: Nauki prawne
  topic: disciplines
creator: Katarzyna Cwojdzińska
rights: Prawa autorskie (c) 2023 Katarzyna Cwojdzińska https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
date: 2023-10-11
publication date: 2023-10-11
starting page: 93
ending page: 111
doi: 10.34858/api.1.2023.29