Archbishop of Gniezno during interregnum in the Polish-Lithuanian Commonwealth – interrex or vicarius regis?

Authors

  • Oskar Kanecki Pomeranian University in Słupsk

DOI:

https://doi.org/10.34858/api.4.2025.87

Keywords:

Polish-Lithuanian Commonwealth, interregnum, primate, interrex, archbishop of Gniezno

Abstract

After the childless death of Sigismund II Augustus, the election process of subsequent monarchs of the Polish-Lithuanian Commonwealth was often accompanied by relatively long periods of interregnum. During these intervals, the archbishop of Gniezno played a pivotal role. He was responsible for informing the nobility and foreign rulers about the king’s death, scheduling regional assemblies and convening a convocation Sejm. The primate also had the authority to appoint deputies to the extraordinary court presiding over the election and occasionally conferred other titles. Moreover, the archbishop represented the state in foreign affairs, hosting foreign envoys, providing official responses and even filling diplomatic posts. His authority, however, was limited by senators and deputies assigned to assist him. Often, the archbishop found himself mediating between conflicting interests within the nobility. While he did not assume full royal powers, his constitutional status justified the use of the title interrex.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, zespół 364 (Archiwum Komierowskich), sygn. 62/82.
View in Google Scholar

Archiwum Historyczne Państwa Litewskiego w Wilnie, f. 163, ap. 1, nr 31.
View in Google Scholar

Archiwum Państwowe w Łodzi, zespół 571 (Archiwum Kossowskich z Głogowy), nr 58.
View in Google Scholar

Biblioteka Książąt Czartoryskich w Krakowie, sygn. 370, 390.
View in Google Scholar

Narodowe Historyczne Archiwum Białorusi w Mińsku, f. 1705, v. 1, d. 78.
View in Google Scholar

Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733-1795, wyd. M. Jusupović, Warszawa 2019.
View in Google Scholar

Chrapowicki J.A., Diariusz, cz. 2: lata 1665-1669, oprac. A. Rachuba, T. Wasilewski, Warszawa 1988.
View in Google Scholar

Diariusz sejmu konwokacyjnego 1668 roku, oprac. K. Przyboś, Kraków 2009.
View in Google Scholar

Heidenstein R., Rajnolda Hejdensztejna sekretarza królewskiego dzieje Polski od śmierci Zygmunta Augusta do roku 1594, t. 1, Petersburg 1857.
View in Google Scholar

Kitowicz J., Opis obyczajów za panowania Augusta III, Warszawa 1985.
View in Google Scholar

Kromer M., Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach i Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego, ks. 2: O Rzeczypospolitej i urzędach w Polsce, tłum. W. Syrokomla, Wilno 1853.
View in Google Scholar

[Lengnich G.B.], B. Lengnicha prawo pospolite Królestwa Polskiego, Kraków 1836.
View in Google Scholar

Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788–1790), red. R. Jurgaitis, A. Stankevič, A. Verbickienė, Vilnius 2015.
View in Google Scholar

Niesiecki K., Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J. powiększony dodatkami
View in Google Scholar

z późniejszych autorów, rękopismów, dowodów urzędowych, t. 1, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1846.
View in Google Scholar

Relacje nuncjuszów apostolskich i innych osób o Polsce od roku 1548 do 1690, t. II, Berlin-Poznań 1864.
View in Google Scholar

Radziwiłł A.S., Pamiętnik o dziejach w Polsce, t. 1: 1632-1636, oprac. A. Przyboś,
View in Google Scholar

R. Żelewski, Warszawa 1980; t. 3: 1647-1656, oprac. A. Przyboś, R. Żelewski, Warszawa 1980.
View in Google Scholar

Skibiński M., Europa a Polska w dobie wojny o sukcesję austriacką w latach 1740-
View in Google Scholar

-1745, t. II, Kraków 1913.
View in Google Scholar

Skrzetuski W., Prawo polityczne narodu polskiego, t. 1, Warszawa 1787.
View in Google Scholar

Volumina Constitutionum, t. II: 1550-1609, vol. 2: 1587-1609, do druku przygotował S. Grodziski, Warszawa 2008; t. III: 1611-1640, vol. 2: 1627-1640, do druku przygotowali S. Grodziski, M. Kwiecień, A. Karabowicz, Warszawa 2013.
View in Google Scholar

Volumina Legum, t. 2, Petersburg 1859; t. 3, Petersburg 1859; t. 7, Petersburg 1860;
View in Google Scholar

t. 9, Kraków 1889.
View in Google Scholar

Dubas-Urwanowicz E., Koronne zjazdy szlacheckie w dwóch pierwszych bezkrólewiach po śmierci Zygmunta Augusta, Białystok 1998.
View in Google Scholar

Dzięgielewski J., Prymasi w roli interreksów, [w:] Prymasi i prymasostwo w dziejach państwa i narodu polskiego, red. W.J. Wysocki, Warszawa 2002.
View in Google Scholar

Dzięgielewski J., Sejmy elekcyjne, elektorzy, elekcje 1573–1674, Pułtusk 2003.
View in Google Scholar

Grodziski S., Stanowisko interrexa w polskiej tradycji dziejowej, [w:] Leges sapere. Studia i prace dedykowane profesorowi Januszowi Sondlowi w pięćdziesiątą rocznicę pracy naukowej, Kraków 2008.
View in Google Scholar

Jarochowski K., Dzieje panowania Augusta II od wstąpienia Karola XII na ziemię polską aż do elekcyi Stanisława Leszczyńskiego (1702-1704), Poznań 1874.
View in Google Scholar

Kaczmarczyk Z., Organizacja państwowa w czasie bezkrólewia, [w:] Historia państwa i prawa Polski, t. II: Od połowy XV wieku do r. 1795, red. J. Bardach, Warszawa 1966.
View in Google Scholar

Kanecki O., Sądy kapturowe Wielkiego Księstwa Litewskiego (1572-1764), Sopot 2020.
View in Google Scholar

Kawecki R., Kardynał Michał Stefan Radziejowski (1645-1705), Opole 2005.
View in Google Scholar

Korytkowski J., Arcybiskupi gnieźnieńscy, prymasowie i metropolici polscy od roku 1000 aż do roku 1821 czyli do połączenia arcybiskupstwa gnieźnieńskiego z biskupstwem poznańskiem, t. 1, Poznań 1888.
View in Google Scholar

Kosman M., Interrex. Rola prymasów w kulturze politycznej dawnej i współczesnej Polski, Poznań 2011.
View in Google Scholar

Kriegseisen W., Sejm Rzeczypospolitej szlacheckiej (do 1763 roku). Geneza i kryzys władzy ustawodawczej, Warszawa 1995.
View in Google Scholar

Kucharski T., Sejmy elekcyjne w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w latach 1632-1733, Warszawa 2021.
View in Google Scholar

Lewandowska-Malec I., Vicarius regis. Rola arcybiskupa gnieźnieńskiego pod nieobecność króla elekcyjnego, „Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa” 2010, t. 3.
View in Google Scholar

Pietrzak J., Przywileje i godności Prymasów Polski, „Studia Prymasowskie” 2011, r. 5.
View in Google Scholar

Presiowski I., Krótka wiadomość o sejmach i sejmikach przedsejmowych w dawnej Polsce, Kraków 1861.
View in Google Scholar

Staszewski J., O miejsce w Europie. Stosunki Polski i Saksonii z Francją na przełomie XVII i XVIII wieku, Warszawa 1973.
View in Google Scholar

Wiśniewski K., Urząd marszałkowski koronny w bezkrólewiach XVII-XVIII wieku (1632-1736), Warszawa 2015.
View in Google Scholar

Zakrzewski A.B., Sejmiki Wielkiego Księstwa Litewskiego XVI-XVIII w. Ustrój
View in Google Scholar

i funkcjonowanie: sejmik trocki, Warszawa 2000.
View in Google Scholar

Downloads

Published

22-12-2025

How to Cite

Kanecki, Oskar. 2025. “Archbishop of Gniezno During Interregnum in the Polish-Lithuanian Commonwealth – Interrex or Vicarius Regis?”. Annales Pomorienses. Ius, no. 4 (December): 52-66. https://doi.org/10.34858/api.4.2025.87.